پروتکل طرحواره درمانی

پروتکل طرحواره درمانی

  پروتکل طرحواره درمانی به دو بخش تقسیم می شود. در بخش اول پروتکل طرحواره درمانی درمانگر سعی می کند شناسایی طرحواره های

ناسازگار اولیه، سبکهای مقابله ای، ذهنیت های طرحواره ای و الگوهای خود آسیب رسان زندگی بیمار را انجام دهد. در انتهای این مرحله

درمانگر، یک مفهوم پردازی موردی از مشکلات بیمار انجام می دهد. بعد از انجام مفهوم پردازی موردی، مرحله تغییر شروع می شود. در این

مرحله سعی می شود با کمک تکنیک های شناختی، تجربه ای و الگوشکتی رفتاری، طرحواره های بیمار تغییر داده شوند و رفتارهای سالمی

جایگزین رفتارهای قبلی بیمار گردد. در تمام مراحل درمانی از اولین جلسه تا انتهای درمان درمانگر از تکنیک ارتباطی خاص طرحواره درمانی

به نام های مواجهه ی همدلانه و بازوالدینی حد و مرز استفاده می کند .

 

مرحله سنجش در پروتکل طرحواره درمانی

 برای اجرای پروتکل طرحواره درمانی، طرحواره درمانگر در اولین اقدامات درمانی خویش باید طرحواره های ناسازگار، سبک های مقابله ای،

ذهنیت های طرحواره ای و الگوهای خود آسیب رسان زندگی بیمار را بشناسد . برای انجام این کارها، او اقدامات زیر را انجام می دهد .

 

1. در اولین جلسه ابتدا مشکل اصلی بیمار و سایر مشکلاتی که او در زندگی دارد مورد بررسی و کاوش قرار می گیرد و درمانگر یک فهرست از

مشکلات بیمار تهیه می کند .

۲. بعد از تهیه فهرست مشکلات، درمانگر سعی می کند بیوگرافی یا همان تاریخچه زندگی بیمار را مورد بررسی قرار دهد. در این مرحله،

درمانگر به دنبال پیدا کردن علت های شکل گیری طرحواره های ناسازگار اولیه در دوران کودکی بیمار است

۳. بعد از انجام مراحل یک و دو، درمانگر برای اطمینان از شناسایی طرحواره های بیمار از وی می خواهد تا پرسشنامه های مرتبط با طرحواره

درمانی را تکمیل نماید.

۴. بعد از تکمیل پرسشنامه و بررسی طرحواره هایی که به کمک آن به دست می آید. بیمار باید رابطه ی بین طرحواره های ناسازگار اولیه که

در دوران کودکی شکل گرفته اند و مشکلات فعلی زندگی اش را درک کند. برای این منظور، در این مرحله از اجرای طرحواره درمانی، درمانگر از

تصویرسازی ذهنی استفاده می کند. به کمک تصویرسازی ذهنی بیمار به خاطرات دوران کودکی اش بازمی گردد. بعد از اینکه آن خاطرات

بررسی شدند درمانگر سعی می کند به صورت منطقی بین آنها و مشکلات فعلی زندگی بیمار پُل بزند و بیمار نشان دهد که چون در دوره

کودکی آن اتفاق برایش رخ داده است، در او طرحواره ها شکل گرفته اند و در حال حاضر به خاطر فعال شدن طرحواره هایش در زندگی دچار

مشکل شده است. فهم این مطلب از سوی بیمار مهم ترین محور مشارکت بیمار در درمان و به دست آوردن چشم اندازی روشن درباره

مشکلات خویش است .

۵. بعد از شناسایی طرحواره ها و بررسی ریشه های شکل گیری آنها نوبت به مفهوم پردازی موردی می رسد، به طور خلاصه، مفهوم پردازی

شبیه جواب آزمایش است. در مرحله سنجش درمانگر به اصطلاح آزمایش هایی را انجام داده است تا علت مشکلات بیمار را درک کند. بعد از

انجام این آزمایش ها (مصاحبه، اجرای پرسشنامه ها و تصویرسازی ذهنی) درمانگر باید جواب آنها را به بیمار بدهد. در مفهوم پردازی موردی

درمانگر طرحواره ها ، سبک های مقابله ای و ذهنیت های بیمار و رابطه آنها با مشکلات فعلی زندگی بیمار را برای او روشن می سازد تا

منطق مرحله بعدی درمان مشخص شود .

مرحله تغییر در طرحواره درمانی

 بر اساس پروتکل طرحواره درمانی، بعد از اینکه درمانگر مرحله سنجش را انجام داد نوبت به مرحله تغییر می رسد. هدف اصلی این مرحله،

اجرای تکنیک هایی است تا بیمار به کمک آنها بتواند طرحواره های ناسازگار خود را تغییر دهد. تکنیک هایی که در مرحله تغییر انجام می شوند

عبارت اند از تکنیک های شناختی، تجربه ای و الکوشگنی رفتاری

تکنیکهای شناختی در پروتکل طرحواره درمانی

 در پروتکل طرحواره درمانی، اولین تکینک هایی که مورد استفاده قرار می گیرند. تکنیک های شناختی است . هدف استفاده از تکنیک های

شناختی در پروتکل طرحواره درمانی این است که بیمار به این نتیجه برسد که طرحواره هایش به لحاظ منطقی غلط و ناسازگار هستند. او باید

به این نتیجه دست یابد که طرحواره ها باعث تحریف کردن اطلاعات می شوند و در نتیجه نتایج غلطی را تولید می کنند . این نتایج غلط در واقع

همان مشکلات زندگی بیمار است. برخی از تکینک های شناختی در ادامه معرفی می شوند .

 

1.تکنیک آزمون اعتبار طرحواره

برای اینکه بیمار اعتبار و صحت طرحواره ی خودش را مورد آزمایش قرار دهد ، طرحواره درمانگر به او کمک می کند تا درستی طرحواره را به

لحاظ منطقی مورد پرسش قرار دهد . آیا طرحواره بیمار مثلا ًطرحواره ی نقص صحیح است . یعنی آیا بیمار ذاتاً دارای نقص است، یا اینکه بر

اساس اتفاقات ناخوشایند زندگی اش او این طرحواره را یاد گرفته است؟

 

2.تکنیک بررسی شواهد

 با استفاده از تکینک بررسی شواهد، درمانگر و بیمار با کمک هم تمام شواهد زندگی بیمار را بررسی می کنند تا آنچه را که طرحواره های بیمار

را تایید می کند کشف کنند. سپس به دنبال شواهدی می گردند که نشان می دهند طرحواره غلط است و مورد تایید قرار نمی گیرد .

 

3.بازتعریف جدید از شواهد تأیید کننده طرحواره

بعد از اینکه شواهد بررسی شدند ، درمانگر باید از شواهد تأییدکننده طرحواره تعریف جدیدی ارائه بدهد. یعنی به بیمار کمک کند از زوایه دیگری

به مشکلات خودش نگاه کند. چرا ؟ زیرا ما می دانیم که طرحواره باعت تحریف اطلاعات می شود بنابراین شواهد تأییدکننده باید بررسی و

تحریف های موجود در آنها کشف شوند . سپس درمانگر تعریف جدیدی از آنها ارائه می کند .

 

4.تکنیک بررسی مزایا و معایب طرحواره های ناسازگار و سبک های مقابله ای

 بعد از انجام تکنیک های قبلی ، درمانگر باید به بیمار کمک کند به این نتیجه برسد که طرحواره های ناسازگار و سبک های مقابله ای سودی

برای او ندارد. با تکنیک بررسی مزایا و معایب طرحواره درمانگر می تواند این کار را انجام دهد. در این تکنیک از بیمار خواسته می شود که

توضیح دهد چرا داشتن طرحواره (مثلا طرحواره نقص) برای او سودمند است و چه کمک هایی به او کرده است. در ادامه از او می خواهد که ما

با داشتن چنین طرحواره ای را نیز توضیح دهد .

 

5.تهیه فلش کارت طرحواره

وقتی بیمار اعتبار، شواهد رد کننده و معایب طرحوارهای خود را درک کرد در گام بعدی باید این اطلاعات را مرور کند. با تهیه فلش کارت

طرحواره درمانگر و بیمار در واقع تمام اطلاعاتی را که در این مرحله درباره ی هر طرحواره ی بیمار به دست آورده اند با یکدیگر در یک برگه

خلاصه می کنند . بیمار باید در مواقعی که طرحواره هایش فعال می شود این کارها را مطالعه کند .

 

6.فرم ثبت طرحواره

 در انتهای تکنیکهای شناختی بیمار باید بتواند در موقعیت های بحرانی که باعت فعال شدن طرحوارهایش می شود پاسخ های سالمی را از

خود نشان دهد. به منظور تمرین این مسئله ، درمانگر به او آموزش می دهد که قبل از موقعیت هایی که پیش بینی می شود باعث فعال

شدن طرحواره می شود ، پاسخ سالمی را طرح ریزی کند تا در این موقعیت از آن استفاده کند

 

بعد از انجام تکنیک های شناختی  ، نوبت به تکنیک ها ی تجربه ای می رسد.

 

تکنیک های تجربی در پروتکل طرحواره درمانی

طرحواره های ناسازگار اولیه فقط شامل اطلاعات شناختی نیستند. آنها اطلاعات هیجانی و احساسات بیمار را نیز در خود ذخیره کرده اند . با

کمک تکنیک های شناختی نمی توان احساسات بیمار را بررسی کرد. بنابراین درمانگر از تکنیک های تجربه ای استفاده می کند تا هیجانات

برخاسته از طرحواره های بیمار نیز مورد کنکاش و درمان قرار گیرند .

 

1.تکنیک تصویر سازی ذهنی

 به کمک تصویرسازی ذهنی، درمانگر بیمار را به دوران کودکی خودش می برد. خاطرات تلخ زندگی بیمار را بررسی می کند و در آنها مداخله

می کند مداخله درمانگر در این تکنیک استفاده از بازالدینی است وقتی بیمار در حال تجربه ی خاطرات دردناک دوره کودکی خویش است ،

درمانگر وارد تصویر ذهنی او می شود، از او مراقبت می کند، محبت می کند، حمایت می کند و نیازهای هیجانی او را برآورده می سازد . تکنیک

تصویرسازی ذهنی قدرتمندترین تکنیک برای تغییر طرحواره های بیمار است .

 

2.تکنیک نامه نوشتن

با استفاده از تکنیک نامه نوشتن از بیمار خواسته می شود روایت زندگی خود را در قالب اصطلاحات طرحواره درمانی بنویسید. این روایت به

شکل یک نامه برای والدین نوشته میشود. در این نامه بیمار باید خاطرتی را که باعث شکل گیری طرحواره هایش شده است ، بنویسد ،

احساسات خود را ذکر کند ، تأثیر آنها را در زندگی خود توضیح دهد و رفتارهای والدین خود را که منجر به شکل گیری این طرحواره شده است

را توصیف کند. انگار با کمک این تکنیکه بیمار دارد زندگی خود را به نحوی که والدین در ایجاد مشکلات او نقش داشته اند بیان می کنند .

 

و …

 

الگوشکنی رفتاری در پروتکل طرحواره درمانی

 

 به کمک تکنیک های شناختی و تجربه ای، بیمار توانسته است به لحاظ عقلانی و هیجانی با طرحواره های خود مبارزه کند. اما هنور رفتارها و

الگوهای خود آسیب رسان زندگی بیمار به علت عادتی بودن تکرار می شود.

در مرحله الگوشکنی رفتاری، الگوهای رفتاری ناسالم بیمار شناسایی می شود و درمانگر و بیمار با هم روش ها و رفتارهای جدید را تمرین

می کنند تا جایگزین آن رفتارها شوند. مثلاً بیماری که همیشه اجتناب می کند باید باد بگیرد که از اجتناب دست بردارد و رفتار سالم تری را

جایگزین اجتناب های خود کند. این مرحله بسیار سخت است، زیرا تغییر رفتارهایی که بیمار همیشه در زندگی خود انجام داده است، به شدت

دشوار و طاقت فرساست .

 

بعد از انجام مراحل و تکنیک هایی که در بالا توضیح دادیم پروتکل طرحواره درمانی به پایان می رسد.

 

 صفحه اصلی سایت

کلیه حقوق این سایت متعلق به
آکادمی طرحواره درمانی ایران
می باشد